Karmatiler

Karmatiler
Karmatiler

Karmatiler Doğu Arabistan’da Abbasi Halifeliği’nin hüküm sürdüğü sırada ortaya çıkan toplumsal bir girişimin adı olup ilkel bir komünist hareket olarak nitelendirilmektedir.

Karmatilik

Karmatiler kimdir “karmat”, kelimesi sıradan köylü anlamına gelmektedir. Karmatiler ortak mülkiyete dayalı bir devlet kurmuşturlar. Görüşleri Mazdek’in görüşleriyle benzerlik gösterse de Karmatiler’de mülkiyet ortaklığının yanında kadın ortaklığı yoktu.

Kıbleleri Mekke değil, Kudüs’tü. Zenginden alıp yoksula vermişlerdir.

Karmatiler sanılanın aksine bir mezhep veya mezhep kolu değildir. Bir hareketin adıdır. İslamın özünü savunup  İslamın özünden ortaya çıkmışlardır.

Karmatiler Nasıl Doğdu?

M.S 869’da Afrika’da yaşanan ve 14 yıl süren Zenci İsyanı sonunda bugünkü Bahreyn ve çevresinde yaşayan Şia kökenli halk, Abbasi halifelerinin zulmüne karşı çıkarak ayaklanmıştır.

Olayın başlangıcı halifesinin vergileri arttırması olarak görülmektedir. Esasen ise despotik yönetime karşı bir çıkıştır. Din adına halka zulmedildiğine inan ve devletin dine karışmamasını öngören insanlar Hamdan Bin Eşas El Karmat’ın liderliğinde bir ayaklanma başlattılar. Bu isyanla El Hasa merkezli ortak mülkiyet temeline dayalı heteredoks bir İslam devleti kurdular.

Şiddete başvurarak zenginden alıp fakire dağıtmaları komünist bir düzen benimsediklerini görüşünü doğurmuştur. Nitekim Karmatilerin düzeni, Komünizmden ziyade ilkel bir komünizm düzeni olarak ifade etmek gerekir. 6 kral ve 6 vezirden meydana gelen 12 kişilik yönetim kadrosu vardı. Merkezde haklın buğdaylarını öğüten genel bir değirmen vardı. Dini hiçbir sorumluluk ve dini hiçbir vergi yoktur.

Onuncu yüzyılın büyük bir bölümünde, Kerkük’ten Basra Körfezi’ne dek Ortadoğu’yu, Umman sahillerini kontrol eden ve Bağdat’taki Abbasi Halifesi’nden ve Kahire’deki rakip Fatımi Halifesi’nden vergi alan güçlü bir toplum haline gelmişlerdi.

Hacerül Esved

Yaklaşık iki yüzyıl yaşamış, abbasi halifelerinin korkulu rüyası olmuşlardır. geçirip hacer ül esved’i kaçırmaları, en ünlü faaliyetleri olmuştur. Karmatilere karşı Melikşah’tan yardım istemesiyle Artuk Bey’i bölgeye gönderilmiş. Artuk Bey de Karmatilere o döneme kadar yaşadıkları en bürük bozgunu yaşatmıştır.

Çöküşü

Uzun süren çatışmalar ve Karmatiler arasında giderek artan bölünmeler oluşumun giderek zayıflamasına neden oldu. Halifelik orduları, Fatimiler ve komşu kabilelerle yapılan savaşlar, birliğin zayıflamasına yol açtı.

M.S. 976’da, Abbasi Halifeliği’yle yapılan savaşların kaybedilmesi sonrasında bölgenin kontrolünü tam anlamıyla yitirdiler. 1067’de ise son büyük Karmati kalesi, Abdullah bin Ali Al-Uyuni kuvvetleri tarafından ele geçirilerek, Karmati hareketine son verildi.

Kaynak

Emre Kongar, Tarihimizle Yüzleşmek

worldbulletin.dunyabulteni.net

Benzer İçerikler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir