Agnostisizm (Bilinemezcilik)

Agnostisizm insan zihninin tanrının varlığını ya da yokluğunu idrak etme özelliğine sahip olmadığını bu nedenle tanrının var olup olmadığını kesin olarak bilinemeyeceğini ileri süren felsefe akımıdır.

Agnostisizm Nedir

Agnostisizm kelimesi Yunanca bilinmez anlamına gelen “agnostos” tan türemiş ve dünyaya yayılmıştır. Türkçe’ye ise “bilinemezcilik” olarak Fransızca “agnosticisme” teriminden geçmiştir. Kavram ilk olarak 1869 yılında İngiliz biyoloji bilgini Thomas Huxley tarafından kullanılmıştır.

Tanrının mahiyetinin, insanın kavrayış ve idrak sınırlarının dışında olduğunu. Bu nedenle bilimsel boyutta tanrının var olup olmadığını ve evrenin var oluş sırlarının kesin olarak bilinmediğini ve bundan sonra da bilinemeyeceğini savunan felsefi akımdır.

Agnostisizm; kesinlikle tanrı vardır diyen Teizmden, kesinlikle tanrı yoktur diyen Ateizmden ayrılarak tanrının varlığı ya da yokluğunu bilmenin imkansız olduğunu ortaya koyar.

Agnostisizm esasında bir inanç değildir, felsefe akımıdır. Bu akımın gerektirdiği düşünce yapısını benimseyen kimselere agnostik denir ve kendi içinde ikiye ayrılır.

Agnostisizim Çeşitleri

Güçlü Agnostikler: Tanrının varlığını ya da yokluğunu kanıtlayacak bilgiye kimsenin sahip olamadığını ve ileride de olmayacağını iddia ederek mutlak gerçeğe asla ulaşılamayacağını savunur.

Zayıf Agnostikler: Tanrının varlığını ileride kanıtlanabilir ve ya tümden reddedilebilir olarak görmektedirler.

Agnostisizm Düşüncesi

Bizim anlayabileceğimiz bir sınırsızlık en nihayetinde insan aklıyla sınırlı olan bir şeydir. Bu düşünce yapısıyla agnostisizm ezelden beri cevabı bulunamayan kısır tartışmalara son vererek elimizde tanrının ne varlığını ne de yokluğunu kanıtlayacak yeterli bilginin olmadığını, var olanların ise bilinen dünyada test edilemeyeceğini dolayısıyla binlerce yıldır süregelen tartışmaların asılsız olduğunu savunur. Hayatımızı kanıtı imkansız olan varsayımlar üzerinden şekillendirmenin anlamsızlığı ve gerekliliği karmaşasında nihai kararsızlık olarak ortaya çıkar.

Ne kadar şey öğrensek de tanrı gerçeğini öğrenme şansımız yoktur. Ezeli ve ebedi bir varlığın, fani insan aklıyla kavramaya çalışmak gereksiz bir uğraştır. Zira tanrının insan aklımın alabileceği, gözünde canlandırabileceği bir varlık olmadığı aşikardır. Dolayısıyla inanmakta inanmamakta kişisel tercihtir.

Agnostisizm Düşünce Yapısını Benimseyen Agnostikler

Tarihte bilinen bazı Agnostik düşünce yapısına sahip önemli kişiler şunlardır.

  • Georgias
  • Aziz Augustinus
  • Konfusçüs
  • Franz Kafka
  • Salvador Dali
  • Elon Musk